Piękno okolic

Gmina Barczewo charakteryzuje się różnorodnością gatunków ptaków i zwierząt. Można tu spotkać srokę, ziębę, kawkę, dzięcioła, żurawia, czaplę, cyrankę, jastrzębia, sowę uszatkę, puszczyka. Żyje tu również rzadko spotykany orzeł bielik oraz bocian czarny. Lasy stanowią około 30 % powierzchni gminy. Zamieszkują je: jelenie, sarny, dziki, borsuki, wiewiórki, lisy, tchórze, łasice i kuny leśne. Rozglądając się wśród drzew, możemy dostrzec: sosnę pospolitą, świerk zwyczajny, brzozę brodawkowatą, dąb szypułkowy, nie brakuje również stanowisk modrzewia europejskiego.

Odwiedzający naszą gminę przyrodnicy również znajdą dla siebie wiele atrakcji, w postaci pomników przyrody. Należą do nich: dwa dęby i rezerwat cisów w Lesznie, dwa dęby i dwa cisy w Ramsowie, stanowisko pióropusznika strusiego w Barczewie, dąb i stanowisko pełnika europejskiego w Marunach, dwa dęby w Skajbotach, cztery dęby w Leśnictwie Barczewko. Tereny porastają paprocie, jeżyny, maliny. Na licznych łąkach można spotkać: tymotkę łąkową, szczaw i mniszka pospolitego. Pojawiają się również gatunki roślin rzadko spotykanych i chronionych jak: konwalia majowa, grążel żółty czy widłak jałowcowaty lub żurawina błotna.

W gminie Barczewo lustra wodne stanowią 5% całej powierzchni gminy. Liczne jeziora (ponad 25), o ciekawej linii brzegowej, różnej wielkości i głębokości – dają turystom możliwość wyboru odpowiedniej formy wypoczynku. Przepływające przez gminę Barczewo rzeki łączą jeziora w sieć, dzięki czemu możliwe jest zwiedzanie całej okolicy drogą wodną. Do wyboru mamy 3 naturalne szlaki kajakowe o różnorodnym stopniu trudności i długości. Najdłuższy, rozpoczynający się na Jeziorze Dadaj, a kończący na rzece Wadąg w Kierźlinach (Jez. Dadaj - rz. Dadaj - Klimkowo - Jez. Tumiańskie - Tumiany - Jez. Pisz - rz. Pisa - Barczewo - rz.Pisa - Jez. Wadąg - rz. Wadąg), liczy ponad 50 km. Jest bardzo prosty, ale jednocześnie niezwykle malowniczy. Nie brakuje tu także atrakcji, do których niewątpliwie zaliczyć możemy przenoskę kajaków w Klimkowie. Wzdłuż szlaku występuje poza tym szereg ośrodków wczasowych i gospodarstw agroturystycznych, młyn wodny w Klimkowie, camping i pole namiotowe, liczne barczewskie zabytki, w tym m.in. Salon Muzyczny im. Feliksa Nowowiejskiego.

Drugi szlak, rozpoczynający się na Jeziorze Bogdańskim, a kończący na rzece Wadąg (Jez. Bogdańskie - rz. Kiermas - Jez. Umląg - rz. Kiermas - Jez. Kiermas - rz. Kiermas - rz. Pisa - Jez. Wadąg - rz. Wadąg), jest szlakiem o niskim lub średnim stopniu trudności, możliwym do przepłynięcia w ciągu jednego dnia. Kajakarze, przemierzając ten szlak, mogą rozkoszować się urokami pięknej warmińskiej przyrody, jak również zwiedzić liczne barczewskie zabytki, m.in. Salon Muzyczny im. Feliksa Nowowiejskiego, synagogę, kościół św. Anny czy kościół św. Andrzeja.

Ostatni, najkrótszy szlak kajakowy, który rozpoczyna się i kończy w Zalesiu (Zalesie - Jez. Orzyc - Jez. Orzyc Mały - Jez. Pisz – rz. Pisa – Jez. Orzyc – Zalesie) jest również niezwykle malowniczy. Przemierzając rzekę Pisę można zaobserwować ślady bobrów. Szlak ten stanowi doskonałą ofertę na kilkugodzinną wyprawę kajakową dla osób, które zaczynają zmagania z kajakiem. Konieczna jest jednak przenoska kajaków przy jeziorze Orzyc.

Osoby, które nie lubią wody, mogą gminę Barczewo zwiedzić, jeżdżąc rowerem. Możemy poszczycić się czterema trasami rowerowymi: czerwoną, niebieską, żółtą i zieloną. Wszystkie zaczynają się i kończą w Barczewie, jednak są zróżnicowane pod względem długości. Czerwona trasa rowerowa, ma długość około 60 km, natomiast najkrótsza, zielona – 27 km. To trasy pofałdowane, z licznymi wzniesieniami, punktami widokowymi, drogami gruntowymi, leśnymi i asfaltowymi o małym natężeniu ruchu. Przemierzając gminę Barczewo na rowerze, można dokładnie przyjrzeć się zabytkom, pomnikom przyrody, ostoi ptactwa na Jeziorze Bogdańskim, czy licznym przydrożnym kapliczkom.

Czerwona trasa rowerowa o długości około 60 km (Barczewo - Lamkówko - Lamkowo - Stare Włóki - Próle - Wipsowo - Dadaj - Kromerowo - Niedźwiedź - Ramsowo - Wipsowo - Czerwony Bór - Zalesie – Barczewo) to trasa pofałdowana, z licznymi wzniesieniami, punktami widokowymi. Poruszamy się drogami gruntowymi, leśnymi i asfaltowymi o małym natężeniu ruchu. Na prostych odcinkach oznakowanie jest dość słabe, jednak na ważniejszych skrętach, rozjazdach i skrzyżowaniach występują znaki. Przemierzając tę trasę warto dokładnie obejrzeć Barczewo, a w nim m.in. Salon Muzyczny im. Feliksa Nowowiejskiego oraz synagogę, natomiast w Lamkówku – obserwatorium. Kilka atrakcji dla zwiedzających znajduje się w Lamkowie. Jest to m.in. kościół, który stanowi zabytek III grupy. Ołtarz główny pochodzi z 1790 roku. Widnieją na nim obrazy Przemienienia Pańskiego, Boga Ojca w obłokach oraz figury aniołów i św. Augustyny w zwieńczeniu. Poza tym we wnętrzu możemy zobaczyć m.in. fragmenty ambony oraz chór z połowy XVIII w., kilka rzeźb barokowych, natomiast w przedsionku – późnobarokowy krucyfiks i chrzcielnicę. Ponadto we wsi znajdują się kapliczki przydrożne z XIX w., kapliczka przydrożna późnobarokowa z 2 poł. XVIII w. i kapliczka neogotycka stojąca przy kościele z 1893 roku.

Także w położonym na szlaku Ramsowie znajduje się kościół z XVIII w. On również zaliczany jest do zabytków III klasy o architekturze salowej, na planie prostokąta, z kwadratową wieżą od zachodu i dobudowanym w XX wieku prezbiterium. Wieża wieńczona jest barokowym hełmem. Szczyt wschodni zdobi ośmioboczna sygnaturka z datą 1730 na chorągiewce. Wystrój kościoła pochodzi z XVIII wieku. Ołtarz główny z około 1730 roku, barokowy z obrazami św. Andrzeja, Najświętszej Marii Panny oraz rzeźbami świętych: Piotra, Pawła, Andrzeja, Bonawentury, Wojciecha i Jana Nepomucena. W skarbcu znajduje się manierystyczny kielich z herbem Jastrzębiec (ufundowany przez Baltazara i Zofię Nyczów) oraz barokowy pacyfikał z 1684r. i naczynia do olejów z 1753 roku. W każdą sobotę (poza nielicznymi wyjątkami) podczas wakacji, wnętrze kościoła zamieniać się będzie w salę koncertową. Będą się tu odbywały Letnie Koncerty Muzyki Wokalnej „Varmia Gaudet et Cantat”. Planowane są występy zespołów i solistów – wokalistów pochodzących przede wszystkim z naszego regionu, ale także gwiazd światowej muzyki wokalnej.

Na terenie Ramsowa można również obejrzeć również pomnik ofiar z I wojny światowej oraz liczne przepiękne warmińskie kapliczki.

Ciekawostkę na trasie stanowi leśna ścieżka dydaktyczna, znajdująca się w Nadleśnictwie Wipsowo.

Niebieska trasa rowerowa, licząca około 33 km (Barczewo - Lamkówko - Lamkowo - Radosty - Szynowo - Kolonia Maruny - Barczewko –Barczewo) jest oznakowana, pofałdowana, biegnąca głównie terenami leśnymi. Na drogach gruntowych i asfaltowych występuje małe natężenie ruchu. Jadąc rowerem warto zatrzymać się w Stadninie koni w Baczewku, a także obejrzeć Kościół z XIV w. w Barczewku oraz grobowiec rodziny Groeben w Marunach. Groebenowie byli jedną z najbogatszych rodzin żyjących na tych ziemiach, znaną w Prusach Wschodnich nie tyle z majątków i szlachectwa, co z propolskich postaw. Obecnie w lesie, nieopodal miejsca, w którym stał ich pałac, pozostał jedynie rodowy grobowiec. Niestety w 1945 r., rabusie szukający w grobowcu cennych rzeczy, zniszczyli trumny i zerwali mosiężną płytę, przytwierdzoną do kamienia nagrobnego.  

Poza tymi miejscami, na trasie znajduje się także dąb (pomnik przyrody) w Marunach oraz liczne przydrożne kapliczki.

Trzecią trasą rowerową, znajdującą się w gminie Barczewo, jest licząca 35 km, trasa żółta (Barczewo - Kierźliny - Studzianek - Tumiany - Kierzbuń - Bartołty Wielkie - Odryty - Jedzbark - Barczewo). Szlak jest oznakowany, pofałdowany, biegnący terenami leśnymi oraz polami. Przemierzamy go drogami gruntowymi i asfaltowymi o małym natężeniu ruchu. Jadąc rowerem warto zobaczyć młyn wodny w Klimkowie, stadninę koni w Kierzbuniu, kościół z XVI w. w Bartołtach Wielkich, a także liczne i ciekawe miejsca w Jedzbarku. Należą do nich znajdujące się nieopodal wsi kurhany, które wznieśli kilka stuleci temu dawni Prusowie. Badania archeologiczne wymieniają je jako jedne z ostatnich śladów materialnych kultury dawnych Prusów na tych ziemiach. We wsi możemy natomiast zobaczyć pomnik z dwumetrową rzeźbą Chrystusa, postawiony poległym na frontach I wojny światowej. Ich nazwiska widnieją na płycie. Przy krzyżu na rozstaju dróg obok boiska szkolnego umiejscowiono mogiły ofiar oraz poległych żołnierzy niemieckich, rozstrzelanych w styczniu 1945 r. Cmentarz ten znajduje się w rejestrze zabytków. W centrum wsi stoi dwukondygnacyjna kapliczka z małym dzwonem i dwie mniejsze kapliczki oraz wiele krzyży, które wystawiono jako wotum dziękczynne. W Jedzbarku znajduje się także kaplica o wyjątkowo nowatorskiej bryle architektonicznej (zewnętrznym kształcie rotundy, ze ściętą ukośnie wieżą), wybudowana na przełomie lat 70. i 80. XX w. Układ centralny wnętrza kościoła, z nachyloną amfiteatralnie, pod kątem, posadzką stwarza doskonałą widoczność ołtarza przez wszystkich wiernych. Wyposażenie jest nowe, za wyjątkiem małego barokowego dzwonu z 1710 r. Obok kaplicy położony jest kamień, upamiętniający ofiary wojny i przemocy, który odsłonięty został z inicjatywy działaczy Związku Byłych Mieszkańców Powiatu Olsztyńskiego, oraz przy wsparciu władz samorządowych gminy Barczewo.

Dodatkowym atutem jest bogata oferta usług turystycznych i gastronomicznych występujących na szlaku.

Ostatnią, a zarazem najkrótszą, jest zielona trasa rowerowa, która mierzy około 27 km (Barczewo - Mokiny - Bogdany - Kaplityny - Łęgajny - Barczewko - Barczewo). Trasa jest oznakowana, pofałdowana, z kilkoma większymi wzniesieniami, punktami widokowymi. Drogi gruntowe i asfaltowe o małym natężeniu ruchu. Mimo iż szlak jest krótki, możemy obejrzeć kaplicę w Mokinach, kościół z XIV w. w Barczewku, a także ostoje ptactwa na Jeziorze Bogdańskim. Wśród łąk i lasów gminy Barczewo położone są stadniny koni. W nich każdy znajdzie dla siebie coś interesującego. Organizowane są bowiem przejażdżki konne dla osób indywidualnych oraz dla grup zorganizowanych, natomiast doskonali jeźdźcy mogą wziąć udział w zawodach. Atrakcyjne położenie stadnin powoduje, iż zmęczeni jazdą konną goście, mogą popływać w jeziorze, złowić rybę lub wziąć udział w biesiadzie. Zimą natomiast organizowane są kuligi i spotkania przy ognisku, które na pewno sprawią przyjemność nie tylko jeźdźcom. Takim miejscem jest niewątpliwie Stadnina Koni Kierzbuń, Gospodarstwo Agroturystyczne - Stajnia Janczary - Stadnina Koni w Barczewku czy JKS "U Robsonów" w Dąbrówce Małej .